دوشنبه سوم آذر 1393
برای موج سواران

ما جامعه‌ای سی و چند ساله هستیم!

پدیده ی موج سواری در مملکت ما اتفاق عجیبی نیست. خوب یا بد فرقی نمی‌کند؛ به محض این‌که موضوعی می‌‌شود مرکز توجه؛ آن‌وقت دیگر تا یک هفته یا دو هفته یا یک ماه همین‌طور موج اخبار راست و دروغ سرازیر می‌شود و راه فراری هم وجود ندارد. مثلا من واقعا از اظهارات پدر مرتضا پاشایی خسته شده‌ام. هر سایتی را که باز می‌کنی لینک یک خبر به چشمت می‌خورد درباره‌ی اهل بیت و مداحی و کربلا و آرزوهای مذهبی مرتضا پاشایی و گلایه از انتشار فیلم احتضار و این حرف‌ها و ساختن شخصیتی کاذب از پسر جوانی که مبارزه‌اش با بیماری تحسین‌برانگیز بود و البته حرف‌های دوست یا نامزد یا طراح لباس یا هرچیز دیگرش را که بخوانی می‌بینی مرتضا پاشایی خواننده‌ای با تلاش زیاد برای خوب زندگی کردن و رسیدن به شهرت بوده است که علاقه‌ی مفرطی به مایکل جکسون داشته و اصلا هم دلش نمی‌خواسته زود بمیرد و شاید  اگر به معده دردهایش اهمیت می‌داده این‌طور جوان‌مرگ نمی‌شده و در مرحله‌ی پیشرفته‌ی بیماری گرفتار نمی‌شده... چقدر بهتر بود که پدرش با تمام توان سوگواری می‌کرد و بیانیه‌ای صادر نمی‌کرد. و عکس‌هایشان در حال مداحی و دست توی دست حبیب خواننده و آرمین 2afm منتشر نمی‌شد.این‌ها حاشیه‌های متداول فوت هنرمندان است که اگر این‌قدر به آن پرداخته نشود روال عادی خودشان را طی خواهند کرد. از آن طرف مقتل خوانی بهاره رهنماست که یقه‌ی یک عده را درانده! و در نهایت ایشان را وادار کرد که متنی شبیه متن‌های الهام چرخنده بنویسد و به نظر من آن حال و هوای شخصی و معنوی را کاملا کدر کند.

بعد دربی دیشب است و آن فضای عصبی و غیرانسانی قرمزها و آبی‌ها که ستاره‌های زمین با رفتار زشت و احمقانه در اینستاگرام‌هایشان دم به دم مجبورند از ملت عذرخواهی کنند از همدیگر عذرخواهی کنند و باز هم عذرخواهی کنند و این وسط به گمانم آن‌چه از نظر دور مانده است نقش حیرت‌انگیز صداو سیماست برای متلاطم کردن آب و راه انداختن موج... واقعا با وجود انکار شدید برنامه‌های شبکه‌های مختلف؛ انگار مخاطبین سریال ستایش خیلی زیاد هستند... آنقدر زیاد که با اشاره‌ای به خیابان بریزند و در سوگ خواننده‌ای با تک آلبومی آشنا به سرو صورت خود بکوبند و داغی ابدی را بر دل مادری داغدار بگذارند که برخلاف پدرش؛ در سکوت گریست و به شدت متاثر شد که پسرکش را بعد از غروب آفتاب به خاک سپردند....شبکه‌های قدیمی تلویزیون از دو ساعت قبل شروع بازی؛ انواع کرکری‌های سخیف مهمانان برنامه را پخش می‌کردند و مردم را تحریک کردند برای به سخره گرفتن اندوه بازنده‌ها و شادمانی برنده‌ها و داغ شدن ارسال انواع جوک و دست انداختن همدیگر...

ما جامعه‌ای با فرهنگی نه دو هزار و پانصدساله که سی و چند ساله هستیم. دلمان خوش است به همین چیزهای دم دستی و معمولی. سرمان گرم می‌شود با مرگ یکی؛ چاق و لاغر بودن آن دیگری؛ برد و باخت دو تیم که دیگر چنگی هم به دل نمی‌زنند و از اوج؛ سال‌هاست فاصله گرفته‌اند.و خاصیت کم عمق بودن همین است که تیراژ کتاب‌های عامه پسندمان با افتخار بالا می‌رود و نویسندگانش در وصف آثارشان سخنرانی هم می‌کنند؛ سریال‌های آبکی و به قول یکی از دوستان سریال‌هایی با درصد قبرزدگی بالا روز به روز بیشتر طرفدار دارند و حوصله‌ی این شبکه‌ها را نداشته باشیم می‌رویم دنبال خرم سلطان و سوپراستارهایمان بیش از پیش سر از مجلات و سایت‌های زرد در می‌آورند و مهم‌ترین حرفشان قسم به قرآن مجید است که دماغشان را عمل نکرده‌اند و گونه‌ نکاشته‌اند... این است ایران امروز ما... خانم‌ها آقایان سرجایتان محکم بنشینید... به احترام چه چیز می‌خواهید برخیزید؟!...

تنها در این آشفته بازار و امواج قدرتمند روزهای اخیر؛ فاتحه‌ای بخوانیم برای شادی روح مجید بهرامی عزیز که در سکوت اندوهگین یکی از روزهای آبان؛ آرام و هنرمندانه خوابید؛ سه میلیون نفر هم پای جنازه‌اش نرفته‌اند. شهرداری هم برایش ناهار نداد و با دست‌های یاران و هنرمندان نزدیک به او که لبخندش را دوست داشتند؛ در خاک خوابید و بی‌صدا چشم‌هایش را بست...

چهارشنبه بیست و یکم آبان 1393
نویسنده یا داستان نویس

نویسندگی؛ کتانی و اعتماد به نفس زیاد

گاهی باید کفش کتانی پوشید؛ عینک آفتابی به چشم زد و لباسی سبک به تن کرد و راه افتاد توی خیابان. این‌جور وقت‌ها فقط چراغ راهنماست که اهمیت حیاتی دارد. اگر آدمک توی چراغ؛ قرمز باشد یعنی ممکن است فکرهای توی سرمان کار دستمان بدهد.

کفش کتانی سرعت قدم‌ها را زیاد می‌کند و جنب و جوش عجیبی در مغز راه می‌اندازد. آن‌وقت است که ته مانده‌ی داستانی قدیمی با دیدن زنی زیبا یا تابلوی نئون مغازه‌ای تالاپی می‌آید قسمت فوقانی مغز و برای هزارمین بار تصمیم می‌گیرید این ته مانده را به داستانی خوب تبدیل کنید. بعد همین‌طور اعتماد به نفستان می‌رود بالا و بالا و بالاتر و یکهو منتظرید که کسی بیاید ازتان امضا بگیرد... آدمیزاد است دیگر...

البته من هیچ‌وقت از احساس این اعتماد به نفس در لایه‌های زیرین مغزم فراتر نرفته‌ام.در حد همان کفش کتانی و لبخند تحسین برانگیز مغازه‌دارها وقتی خودت کارت می‌کشی!! با وجود این‌که سال‌هاست به همه‌جا سرک کشیده‌ام و زیاد نوشته‌ام ولی هنوز به خودم می‌گویم داستان‌نویس... نمی‌گویم نویسنده! این کلمه خیلی بار معنایی سنگینی دارد و به همین راحتی و با یک رمان و یک مجموعه داستان به لباس آدم سنجاق نمی‌شود.

بد نیست بدانید یکی از علائق شخصی‌ام خواندن مصاحبه‌های مفصل نویسنده‌های معروف است و آن‌جاهایی را از متن مصاحبه بیشتر دوست دارم که عادت‌های زندگی عادی مطرح می‌شود. مثل تنهایی‌های مارگریت دوراس در ویلایی کنار دریا؛ مثل عشق خشن رب گریه به زن‌ها؛ مثل شادابی و بذله‌گویی و دلبری‌های یوسا وقتی ژورنالیست‌های جوان می‌روند سراغش؛ مثل اینترنت و فکس بیست و چهارساعته‌ی مارکز برای دریافت لحظه‌ای اخبار دنیا ؛ مثل پیاده روی‌های طولانی آلیس مونرو ؛ و مثل نظم عجیب و غریب کارور برای نوشتن روزانه و مثل خیلی چیزهای دیگر زندگی نویسنده‌ها که خاص و ساده و در عین حال حیاتی است.و جالب است که در عمق رفتارهای روزانه‌ی نویسنده‌های حرفه‌ای هیچ‌وقت چیزی به نام سرخوشی نویسندگی وجود ندارد. انگار نویسندگی به کفشی کتانی یا جورابی سفید یا لیوانی چای یا قهوه تبدیل شده که همیشه هست ولی درباره‌اش صحبت نمی‌شود.

در حاشیه‌ی متن: دوست نویسنده‌ای چند سال قبل لطف داشتند و نقدی بر کتابم نوشتند. بعد از یک تلفن طولانی درباره‌ی همان رمان؛با پیامک از ایشان و وقتی که برای کتابم گذاشته بودند تشکر کردم.( فکر کنم جوگیر شده بودم و متنم یک خط شعر یا از همین پیام‌های ادبی متداول بود) پاسخم با جمله‌ای قصار همراه با بوق پیامک رسید. که زیر آن نوشته شده شده بود جمله‌ای از فلان رمان خودم... (من دیگه هیچ حرفی ندارم به خدا)

چهارشنبه هفتم آبان 1393
به خاطر جمعه...

چرا همیشه صدا می‌زنی مرا؟ مادر...

مگر تپیدن قلبم همان صدای تو نیست؟

شنبه سوم آبان 1393
شهلا؛ ریحانه و چهارده زن دیگر

مرض حیوان*

این روزها حالم زیاد خوب نیست. همیشه خصلتم این بوده که وقایع اجتماعی و هر‌آنچه می‌شود تیتر یک روزنامه‌ها؛ روی ذهن و روحم اثر می‌گذارد. مثلا آن‌وقت‌ها تا خیلی بعد از اعدام شهلا جاهد حالم بد بود. اصلا به این کاری ندارم که حقش بود و آدم کشته بود و دو تا بچه را یتیم کرده بود و این حرف‌ها . خب هرکاری کرد اعدام شد دیگر...خلاص. به این فکر می‌کردم چرا زن زیبا و باهوش و مقتدری مثل او که یک زندان را راه می‌برد و رییسی بود برای خودش؛ باید این‌طور گرفتار عشق شود که کور و کر و حسود؛ بیفتد به جان زن مردم؟ شاید هم دروغ گفت. شاید هم کار او نبوده. آخرین مصاحبه‌ی ناصرمحمدخانی را که خواندم انگار مطمئن بود که یک نفر دوتا پای مقتول را گرفته بود و یک نفر دیگر او را کشته. حالا این چه رازی بود که به گور برده شد...من نمی‌دانم. فقط حالم بد بود آن‌روزها و الان هم كه بهش فكر مي‌كنم يك سنگ سنگين كوچك توي دلم مي‌افتد. چه‌قدر مي‌شود روياهاي زنانه راحت دود شود و برود هوا. همش هم به‌خاطر عشق سگ‌پدر...

حالا باز هم حالم خوب نيست. غمگينم و هركاري هم مي‌كنم نمي‌توانم شانه بالا بيندازم. چهار، پنج يا چهارده زن قرباني چه فرقي مي‌كند؟ مهم اين است كه صورت و زيبايي و بينايي اين زن‌ها نابود شده است. مشتي آرزو به باد رفته است. حالا توي دل اين زن‌هاي بخت برگشته هر روز اين اندوه تكرار مي‌شود كه: به من نگاه مي‌كند؟ ديگر دوستم خواهد داشت؟ واي مادرم...واي پدرم... خدايا حكمت اين نابودي من چه مي‌تواند باشد؟ بعد آرام آرام گريه خواهند كرد و بعدتر فراموش خواهند شد. به همين راحتي. چيزهايي كه ما فقط برايشان سر تكان مي‌دهيم  اندوه عميق آدم‌هايي است كه نابود شده‌اند و بعد نمايندگان محترم مجلس ما مثل اين‌كه بخواهند دهن‌كجي كنند به همين زن‌هاي نابود شده و درست وسط هيرو وير شوك‌ها و فريادها، طرح امر به معروف و نهي از منكرشان را دوباره مي‌آورند به صحن مجلس و من واقعا نمي‌دانم آن نماينده‌ي موافق چه‌طور مي‌تواند چشم‌هاي ذوب شده و صورت له شده‌ي چهارده زن را فراموش كند و در كمال خونسردي از مزاياي اين طرح بگويد و بعد ربطش بدهند به امنيت خيابان‌ها و طرح را شبيه نصب دزدگير جلوه بدهند.

ما جماعت بيماري هستيم. يك‌جور مرض رواني دارد مثل خوره در جامعه حركت مي‌كند و همه‌ي ما درگيرش هستيم. اين مرض توي خانواده و اداره و شركت و خيابان دارد راه مي‌رود. مهم نيست كه حتما مجرم يا مجرمين پيدا شوند و يك ليتر اسيد سولفوريك نود و هشت درصد بريزند روي صورتشان. مهم نيست كه مادر لاله سحرخيران( همسر ناصرمحمدخاني) الان دلش خنك شده و دارد روزي دو هزار بار سجده شكر به‌جا مي‌آورد كه :ديدي بالاخره چهارپايه را از زير پاي قاتل دخترم كشيدم؟ مهم نيست كه قصاص حق است و حق گرفتني. مهم اين است كه مرض هر روز گسترده‌تر مي‌شود و همين امروز صبح چهارپايه را از زير پاي ريحانه جباري كشيده است. گيريم كه ريجانه جباري قاتل، دروغگو، خبيث و اصلا سزاوار مرگ... كشيدن چهارپايه، كدام روح را شاد خواهد كرد؟ مادر و پدر ريحانه جباري هم لات و قاتل و دروغگو و خبيث هستند؟ چه كسي به بعدتر فكر مي‌كند؟ چه بر سر برادرزاده‌ي شهلا جاهد آمد كه عمه‌اش نان آور او بود؟بعضی چیزها بعد و بعدتری هم دارد که جامعه‌ی بیمار ما برایش مهم نیست. همین‌که ای کشته که را کشتی... رسمش ادا شود دیگر کافی است؟ در آمریکا وقتی زنی قاتل باشد اول سیکل پریودش را بررسی می کنند. اگر در آن زمان قتلی انجام گرفته باشد اشد مجازات شامل حالش نمی‌شود...نمی‌گویم ما هم بیاییم این‌قدر مدرن باشیم. نمی‌خواهم بروم زیر پرچم کمپین‌های نفی قصاص. نمی‌خواهم نفس اعدام را رد کنم. ولی به گمانم هر قاتلی را نباید اعدام کرد. هر قاتلی بعد از آزادی خطرناک نیست. هر قاتلی بی‌تفاوت به مجازات حبس و عذاب وجدان نیست. بعضی‌ها که گرفتار جنون آنی می‌شوند خودشان تقاضای اعدام می‌کنند از اولیای دم که از بار عذاب وجدان خلاص شوند. آیا ریجانه جباری؛ شهلا جاهد و یا سهیلا و یا سحر آن دختری که شوهر هتاک و بدبینش را از سر استیصال کشت با این نگاه کودکانه که اگر حقیقت را بگوید همه او را می‌‌بخشند با اسیدپاشان این روزهای اصفهان که تا کنون به طرز معجزه‌آسایی!!!! قسر در رفته‌اند حکم برابری دارند؟ آیا گناه ریحانه جباری در سن نوزده سالگی که اوج خامی و حماقت و خودبزرگ بینی است با آن مردک موتورسوار که اسید غلیظ را توی ماشین زن ها می‌ریزد یکی است؟ گیریم که این چهارده زن زنده باشند... مگر زنده بودن به نفس کشیدن است؟ این چهارده زن مرده‌ اند. دیگر از این به بعد مرده‌اند. با تمام دیدارهای خانم ابتکار و حرکت زیبای وزیر بهداشت و پیام محکم آقای روحانی... اگر چنین است که چهارده اعدام دیگر باید در راه باشند تا پدران و مادران دلسوخته؛ چهارده بار چهارپایه هایی را بکشند به نیت خنک شدن دلشان. به نیت رسیدن حق به حق‌دار و به نیت آرامش دخترانشان که دیگر تکه گوشتی شده‌اند و شانس آمنه بودن را هم ندارند.

چه‌طور می‌شود این‌روزهای سخت راحت راه رفت. راحت زندگی کرد و راحت نفس کشید؟ چه‌طور می‌شود فقط تیتر خبرها را دنبال کرد و بعد خوابید و بیدار شد و فراموش کرد‌؟ به گمانم باید روزها عزای عمومی اعلام کرد برای مرگ جامعه‌ای که فقط سال‌ها و سال‌ها زاییده است و با رویای آن‌سوی آب زندگی کرده است.

*نام داستانی از پیمان اسماعیلی

شنبه دوازدهم مهر 1393
تربیت فرزند ۱

آی لاو یو پی ام سی

چند روز پیش مهدی گفت: مریم من این‌همه پکیج‌های خوب موسیقی کودک برای امیرحسین خریدم که این صداها از اتاقش بیاد بیرون؟ ببین پرستارش داره چی‌کار می‌کنه؟

راست هم می‌گفت. از قبل به دنیا آمدن امیرحسین؛ کلی دنبال انواع موسیقی آرامبخش مخصوص نوزاد و کودک بودیم. و یادم هست زمستان پارسال که پسری دل‌درد داشت و گریه می‌کرد.با لالایی‌های سنتی و آلبوم سبزه‌ی ریزه میزه با صدای حمید جبلی می‌خوابید. مجموعه اجراهای کودکانه‌ی باخ؛بتهون؛ موتزارت و شوپن و ... را هم برایش خریده بودیم و امیرحسین صداها را که می‌شنید آرام می‌شد و الان هم به موسیقی خیلی واکنش نشان می‌دهد.

چند روز پیش که پرستار بچه چند ساعت بیشتر مانده بود؛ دقت کردم و شنیدم که صدای آهنگ‌های غریبی از اتاق امیرحسین می‌آید که اصلن برایم آشنا نبود. دقت کردم و فهمیدم آهنگ‌ها از موبایل پخش می‌شود و امیرحسین هم ذوق می‌زد و همراه با صداها دست می‌زد و عشق می‌کرد. چیزی نگفتم و به بهانه‌ای سر صحبت را با پرستار باز کردم و حرف را کشاندم به علاقه به آهنگ. پرسیدم: بهارجان تو به چه خواننده‌هایی علاقه داری؟ کمی فکر کرد و گفت: محسن یگانه...امممممممم.... علی اصحابی...اممممممممم حمید عسگری. البته حمید اصغری هم داریم ولی من عاشق حمید عسگری‌ام...بااااااااااااااااااااا...امممممممممم. محمد علیزاده وووووووووووووووووو بابک جهانبخش...دیگههههههههههههههههههه علی لهراسبی و عرشیا ووووووووووو عاشق بنیامین هم هستم. چیز هم خیلی خوب می‌خونه جمشید و امید و شادمهر . چند تا اسم دیگر هم گفت که من هر چه‌قدر هم که الان زور بزنم یادم نمی‌آید.

هیچی... همین دیگر... کلا در انتخاب پرستار بچه دقت کنید. یعنی بعد از چهار بعد از ظهر من و مهدی باید کباب شویم تا پسرکمان توی خیابان با گوبس گوبس ماشین‌ها و صدای زوزه‌ی بعضی خواننده‌ها هیجان‌زده نشود. البته هنوز موفق هستیم چون کلیپ چرا رفتی؟ همایون شجریان علی‌رغم اه و پیف خانوم پرستار که از ناله‌های این مرتیکه حالش به هم می‌خورد مورد علاقه‌ی امیرحسین است و پلک نمی‌زند تمام مدت آهنگ. آلبوم چارتار را هم دوست دارد منتها اگر بهارخانوم با گروه دم نگیرد و با چه‌چه خودش اجازه بدهد صدا به صدا برسد.

این‌ها را گفتم که  اگر همین روزها دیدید دو نفر توی قاب تلویزیون ظاهر شدند و خانومی رو به دوربین گفت: اینجا تهرانه... خونه‌ی مریم و مهدی... این هم امیرحسینه... آی لاو یو پی ام سی.... تعجب نکنید. مطمئن باشید آن پسرکوچولویی که جیغ می‌زند و هورا می‌کشد امیرحسین ماست.

الان سطح انتظار ما از پسرمان در همین حد است. اعصاب هم نداریم فعلا که درباره‌ی ساختار تربیتی‌اش فکر کنیم. خواننده‌ی پاپ هم بالاخره چیز بدی نیست. حتما که همه نباید نویسنده و شاعر و دکتر و مهندس شوند.